انجمن اولیاء ومربیان مجتمع آموزشی و پرورشی شهید دکتر آیت شهرستان گناباد

نكاتی برای تربیت سازنده فرزندتان

همه والدین دوست دارند فرزندانی سالم تربیت كنند، فرزندانی كه در جامعه به عنوان یك فرد با ادب، مفید، مستقل و سازنده شناخته شوند. اما آیا همه می‌دانند كی و چگونه می‌توانند تربیت كودك خود را شروع كنند. تربیتی كه بتواند آنها را به این خواسته بلند پروازانه شان برساند! مسلما چنین آرزوی بزرگی برای فرزندان نیاز به تلاش فراوان دارد و با خواندن یكی دو كتاب و شنیدن و دیدن چند برنامه تربیتی حاصل نمی‌شود. مهم این است كه بتوانیم آنچه برای تربیت سازنده فرزندمان یاد می‌گیریم در زندگی روزانه مان به آن عمل كنیم و خوب معلوم است كه دو صد گفته چون نیم كردار نیست!یا به عبارت دیگر به عمل كار برآید به سخندانی نیست.لابد می‌گویید شما راهش را بگویید عملش با ما! خوب این هم حرف حساب است كه جواب ندارد، بخوانید:

محیطی امن و مورد علاقه فراهم كنید

برای اینكه بتوانید كودكانی سالم تربیت كنید ابتدا لازم است كه محیط امنی برای او فراهم كنید. محیطی كه هم از نظر فیزیكی و هم از نظر روانی به او آسیب نرساند. وقتی كودك 3 ساله شما در كنار خیابان بازی می‌كند، نه تنها ممكن است با افتادن توپش در خیابان خطر تصادف او را تهدید كند؛ بلكه شما نخواهید توانست كنترلی بر دوستان و چیزهایی كه می‌بیند و می‌شنود داشته باشید. كودكان كم سن به محیطی امن برای بازی نیاز دارند تا بتوانند در طول روز كنجكاوی كنند و سرگرم باشند. این كودكان بسیار از محیط خود می‌آموزند و مهم است كه شما او را در محیط جذاب، سالم و به دور از خطر بزرگ كنیدتا  فرصت لازم برای جست وجو، كشف، تجربه و رشد مهارتهایش داشته باشد. گاهی خود شما در خانه محیط را برای او پر خطر می‌كنید. به جای چیدن لوازم شیك و شكستنی در گوشه و كنار خانه، به كودك نوپای خود اجازه دهید در منزل آزاد باشد و وسایل خانه را طوری تهیه كنید و بچینید كه مجبور نباشید مدام به كودك بگویید به این دست نزن، آنطرف نرو، مواظب باش! این نكن‌های مكرر نه تنها او را ترسو بار می‌آورد بلكه قدرت خلاقیت و اعتماد به نفس او را از بین می‌برد. بنابراین با ایجاد یك محیط امن و بی‌خطر به كودكتان اجازه دهید تحت نظارت مناسب شما رشد كند و از محیط خود آزادانه بیاموزد و در آن بازی و حركت كند. پس او را زیر نظر داشته باشید و بدانید چه می‌كند و كجاست.‏

انتظارات واقع بینانه داشته باشید

برای اینكه بتوانید كودك خود را درست تربیت كنید لازم است با خصوصیات او در هر مرحله سنی آشنا باشید و او را خوب بشناسید. كودكان یك ساله از نظر تكاملی با كودكان 2 ساله و 3 ساله متفاوتند. شما از فرزندتان انتظار دارید كه اسباب بازیهایش را با خواهر و برادر و یا دوستانش تقسیم كند و یا برای گرفتن آنها از دیگران با مهربانی و خواهش آنها را بگیرد و تشكر كند. اما آیا او در سنی هست كه شما این انتظار را از او داشته باشید؟ بهتر است در انتظاری كه از كودك خود دارید واقع بین باشید و بدانید كه آیا در سن او چنین رفتاری طبیعی است یا نه! شما انتطار دارید كودك 2 ساله شما در مهمانی روی صندلی یا زانوی شما بنشیند و تكان نخورد اما آیا چنین انتظاری از یك كودك 2 ساله طبیعی است و یا دور از انتظار است؟لازم است كودكان قبل از یاد گرفتن مهارتهای جدید مانند دستشویی رفتن، لباس پوشیدن یا غذا خوردن مستقل آمادگی لازم را از نظر رشدی داشته باشند. ‏

یادتان باشد كودكان با مهارتهای اجتماعی به دنیا نمی‌آیند و برای یاد گرفتن نیاز به زمان دارند. اگر شما بدانید كه كودك شما در هر مرحله از سنش به طور طبیعی لازم است چه نقاط عطفی را پشت سر بگذارد، آنوقت می‌توانید در تربیت او گامهای سازنده ای بردارید. وگرنه وقتی كودك شما نتوانست 10 دقیقه در مهمانی آرام روی صندلی بنشیند، عصبانی می‌شوید و كنترل خودتان را از دست می‌دهید. غافل از اینكه او بی‌گناه است و این شما هستید كه انتظاری ورای سن و سالش از او دارید. پس اگركودك 2 ساله شما در جواب شما اغلب نه می‌گوید این را به حساب بی‌ادبی و حرف نشنوی او نگذارید. كودك شما لازم است از 2سالگی نه گفتن را تمرین كند تا بتواند در آینده به دوستان خلافش نه بگوید. البته به خاطر داشته باشید كه بچه‌ها با هم فرق دارند، این تفاوت گاهی ذاتی است، بعضی كودكان برون گرا و پر حرف، بعضی آرام و درون گرا و بعضی پرجنب و جوش‌تر از بقیه هستند، گروهی ممكن است نسبت به تغییر محیط واكنش نشان داده و زود اعتراض كنند و عده دیگر خودشان را به راحتی با تغییرات وفق می‌دهند. پس لازم است در عین اینكه انتظارات واقع بینانه از كودك خود دارید به تفاوتهای او و خصوصیات فردی اش هم توجه كنید و اهمیت بدهید. ‏

وقتی والدین توقعات زیادی و یا زودتر از زمان لازم را از كودكشان داشته باشند و یا از فرزندشان بخواهند كه كامل و ایده‌آل باشد مشكلاتی برای او بروز خواهد كرد. یادتان باشد همه اشتباه می‌كنند و بیشتر اشتباهات هم عمدی نیستند. خود شما هم كامل نیستید و نباید از خودتان هم انتظار بیش از حد داشته باشید. همانطور كه شما تلاش خودتان را می‌كنید كه والدین خوبی باشید، به تلاش فرزندتان هم اهمیت بدهید.

صبور باشید

از بكار بردن روشهای تربیتی وانضباطی خسته نشوید، نگویید من این كار را امتحان كردم اما اثر نداشت، فایده ندارد! از بی‌نظمی و شلوغی كودكتان مدام شكایت نكنید. حتی اگر شما یك دانه گندم بكارید لازم است مدتی صبر كنید تا ساقه گندم سر از خاك بردارد و رشد كند. هیچ كس یك شبه محصول كاشته شده را درو نمی‌كند. شما هم برای اثر بخشی روشهای تربیتی نیاز به زمان دارید پس صبر كنید و زود نتیجه نگیرید. برای اینكه فرزندتان بیاموزد كه نظم چیز خوبی است شنیدن این جمله از زبان شما برایش كافی نیست، لازم است او خودش عواقب نظم و بی‌نظمی را ببیند تا بفهمد كه كدام رفتار بهتر است. گاهی نتیجه كارتان را یك هفته ای می‌بینید و گاهی لازم است ماه‌ها برای تغییر رفتار فرزندتان صبر كنید.

احساسات فرزندتان را درك كنید

همیشه سعی كنید شنونده خوبی برای فرزندتان باشید. هنگام بروز مشكل ببینید علت این رفتار كودك چه بوده، سعی كنید او را درك كنید و بعد درباره او تصمیم بگیرید. مثلا اگر فرزندتان خواهر یا برادرش را زده، بی‌معطلی او را تنبیه نكنید. ابتدا او را به اتاق دیگری ببرید تا خشمش فرو بنشیند و آرام شود. به او بگویید كه می‌دانید از چیزی عصبانی شده و اجازه دهید توضیح دهد. سپس عواقب رفتار نادرستش را به او گوشزد كنید. اگر به كودكتان یاد داده باشید كه احساساتش را بیان كند، خیلی از اوقات نیازی به دعوا و كتك كاری ندارد. بسیاری از ما بزرگترها وقتی می‌بینیم كه كسی به حرف و احساسات‌مان گوش نمی‌كند، عصبانی می‌شویم و از كوره در می‌رویم و با رفتار خشونت‌آمیز احساسمان را بروز می‌دهیم. پس چه انتظاری از كودكتان دارید. اگر او بداند كه شما به عنوان والدین به حرف و احساس او اهمیت می‌دهید، با خواهر و برادرش هم بهتر كنار می‌آید. علاوه بر این از شما همدردی كردن با دیگران را یاد می‌گیرد و او هم با دیگران مهربان خواهد بود.

انضباط قاطعانه داشته باشید

اگر كودك ببیند كه شما ثبات در رفتار با او ندارید متوجه می‌شود كه می‌تواند گاهی از نتیجه كارهای خود فرار كند. اما اگر انضباط شما قاطع و همیشگی باشد كودك یادمی‌گیرد كه مسئولیت رفتار خود را بپذیرد. كودك در این شرایط می‌تواند پیش بینی كند كه اگر رفتار بدی داشته باشد، پیامد خوبی نخواهد دید و بالعكس رفتار خوبش بدون پاداش نخواهد ماند. در این حالت احتمال بروز مشكلات رفتاری در كودك كمتر می‌شود. یادتان باشد انضباط قاطعانه به معنای كتك زدن و فحش دادن به كودكی كه كار نادرست انجام داده، نیست. بلكه به معنای ثبات در رفتار و به سرعت واكنش نشان دادن به بد رفتاری كودك است. به گونه ای كه كودك متوجه ارتباط رفتار خود با پیامد مورد نظر بشود. مثلا اگر كودك شما در پارك كودك دیگری را هل می‌دهدو با او دعوا می‌كند تا خودش سوار سرسره بشود، نه تنها لازم است به سرعت جلوی كتك زدن و دعوای آنها را بگیرید. بلكه لازم است كودك را به محلی دور از سرسره ببرید تا آرام شود و به او بگویید كه اگر یك بار دیگر نوبت را رعایت نكند و دعوا كند، از پارك خواهید رفت. اگر یك بار دیگر كودك رفتار نادرستش را تكرار كرد، لازم است قاطع باشید و طبق گفته خود پیامد را اجرا كرده و پارك را ترك كنید.‏

الگو باشید

برای آموزش رفتار خوب و پسندیده بهترین كار این است كه خودتان آن رفتار را اجرا كنید. كودكان از عمل ما می‌آموزند نه از حرف ما. اگر خودتان دروغ بگویید و كودك ببیند كه شما این كار را می‌كنید او هم به شما دروغ خواهد گفت، حتی اگر صدبار هم به او بگویید كه دروغ بد است. اگر شما موقع عصبانیت داد بزنید و كتكش بزنید او هم یاد می‌گیرد كه وقتی از دوستانش عصبانی شد داد بزند و كتكشان بزند. اگر ببیند كه وقتی اشتباهی از شما سر زد، معذرت‌خواهی می‌كنید، او هم یاد می‌گیرد كه عذرخواهی كند. بنابراین اگر دوست دارید به فرزندتان ادب بیاموزید، اول خودتان با ادب باشید!‏

حق انتخاب بدهید

كودكانی كه حق انتخاب نداشته باشند، معمولا در بزرگسالی استقلال كافی برای تصمیم گیریهای مهم و بزرگ زندگی نخواهند داشت و نخواهند توانست از پس حل مشكلاتشان بر بیایند، چون اعتماد به نفس لازم را ندارند. از سنین كم به كودكتان حق انتخاب بدهید تا هم اعتماد به خود را یاد بگیرد و هم بتواند برای مشكلاتش راه حل پیدا كند. در كنار ایجاد نظم مثبت هم می‌توانید به تقویت مهارتهای زندگی، اجتماعی و فكر كردن كودكتان كمك كنید. البته یادتان باشد گفتن اینكه تو می‌توانی كافی نیست بلكه لازم است به او فرصت بدهید كه توانایی‌های خودش را تجربه كند. مثلا اگر كودك 4 ساله شما تمایلی به مسواك زدن قبل از خواب ندارد. از او بپرسید قبل از قصه خواندن مسواك می‌زنی یا بعد از آن؟ دوست داری با من مسواك بزنی یا خودت؟ این حق انتخاب به او احساس خوبی می‌دهد و فكر نمی‌كند كه مجبور است كاری كه دوست ندارد را انجام دهد.

گاهی رفتن لازم است

بعضی از كودكان برای به دست آوردن چیزی و یا رسیدن به خواسته‌هایشان قشقرق به پا می‌كنند. آنها دست و پا بر زمین می‌كوبند و جیغ و داد می‌كنند تا به نتیجه برسند. اگر یك بار با این كار به خواسته خود برسند دیگر سخت می‌توانید آنها را اصلاح كنید. گاهی حتی ممكن است كودك برای جلب توجه شما دست به این كار بزند.

در هر صورت لازم است كه شما چشم پوشی كنید و به آنها بی‌توجه باشید. یادتان باشد قاطع باشید و برای اینكه در فروشگاه و یا جلوی دیگران آبرویتان نرود، به خواسته كودك تن ندهید. اگر می‌بینید كه اعصابش را ندارید و نمی‌توانید این رفتار را تحمل كنید، بروید و از محل دور شوید. به كودك خود یاد بدهید كه حتی وقتی عصبانی می‌شوید و ناراحت هستید، خود را كنترل كرده و آرام می‌شوید. حتی تن صدای شما هم به كودك یاد می‌دهد كه چگونه رفتاری مناسب است. اما اگر نمی‌توانید آرام بمانید و ممكن است واكنش نادرستی نشان دهید، بهتر است محل را ترك كنید تا به حالت عادی برگردید.‏

از خودتان مراقبت كنید

به نیازهای شخصی خودتان اهمیت بدهید. شما هم مانند هر انسان دیگری به ارتباطات صمیمانه، همراهی با دیگران، تفریح و حتی تنهایی در زمانهای خاص نیاز دارید. فكر نكنید با وقت گذاشتن برای خودتان از زمان فرزند پروری شما كم می‌شود. وقتی شما نیازهای شخصیتان را بر آورده می‌كنید، پدر و مادر بودن، صبور بودن، ثبات داشتن و دردسترس كودك بودن هم آسان‌تر می‌شود. باور نمی‌كنید؟ امتحان كنید.






نوشته شده در تاریخ جمعه 17 آذر 1391 توسط انجمن اولیاء ومربیان مجتمع آموزشی و پرورشی شهید دکتر آیت شهرستان گناباد
مرجع دریافت قالبها و ابزارهای مذهبی
By Ashoora.ir & Blog Skin

دریافت کد آهنگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات